Waarom bestaat een Chinese kruidenformule uit meerdere kruiden?
Wanneer je een Chinese kruidenformule bekijkt, zie je vaak een hele lijst met verschillende kruiden. Maar waarom zijn dat er zoveel? Zou één goed gekozen kruid niet voldoende zijn? Binnen de Chinese kruidengeneeskunde draait het juist om de samenwerking tussen kruiden. En die samenwerking maakt het mogelijk om een formule zorgvuldig af te stemmen op de persoon die voor me zit.
In mijn vorige blog vertelde ik al dat Chinese kruidengeneeskunde veel meer is dan een kruidje tegen een klacht. Twee vrouwen kunnen precies dezelfde klacht hebben en toch een heel andere kruidenformule nodig hebben. Maar er is nog iets wat ik je graag wil laten zien.
Wanneer ik in mijn praktijk met Chinese kruiden werk, bestaat een formule meestal uit meerdere kruiden. Soms zes, soms acht en soms nog meer. Dat is niet zomaar. Ieder kruid heeft zijn eigen eigenschappen en zijn eigen plaats binnen de formule. Sommige kruiden vormen samen de basis, andere ondersteunen die werking of zorgen ervoor dat de formule als geheel mooi in balans blijft. En juist die samenwerking maakt Chinese kruidengeneeskunde zo bijzonder.
De kracht van samenwerken
Ik vergelijk een kruidenformule graag met koken. Stel je voor dat je een heerlijke soep wilt maken. Je begint met een paar mooie ingrediënten, maar het is de combinatie die uiteindelijk de smaak bepaalt. Het ene ingrediënt geeft diepte, het andere brengt zachtheid en weer een ander zorgt voor wat extra warmte. Samen vormen ze iets wat je met één ingrediënt alleen niet zou bereiken.
Zo kun je ook naar een Chinese kruidenformule kijken.
Binnen de Chinese geneeskunde hebben kruiden ieder hun eigen werking. Maar wanneer je ze zorgvuldig combineert, kunnen ze elkaar ondersteunen en aanvullen. Daarom kijk ik niet alleen naar wat een afzonderlijk kruid doet, maar vooral naar wat de kruiden samen betekenen voor de vrouw die tegenover mij zit. Want een formule is geen verzameling losse kruiden tegen losse klachten. Er zit een gedachte achter. Een behandelstrategie die voortkomt uit het totale patroon dat iemand laat zien.
Een kijkje in mijn kruidenapotheek
Een mooie formule om dit uit te leggen is Dang Gui Shao Yao San.
Dit is een klassieke Chinese kruidenformule die onder andere wordt gebruikt bij bepaalde patronen die we bij vrouwen met menstruatieklachten kunnen tegenkomen. De formule bestaat uit zes kruiden: Dang Gui, Bai Shao, Chuan Xiong, Bai Zhu, Fu Ling en Ze Xie. Misschien zeggen die namen je helemaal niets. Dat hoeft ook niet. Het gaat er vooral om dat deze kruiden niet allemaal hetzelfde doen.
Binnen de Chinese geneeskunde hebben sommige kruiden in deze formule een voedende en bewegende werking op het Bloed. Andere ondersteunen de Milt en helpen de vochtbalans te reguleren. Samen vormen ze één geheel. En dat vind ik een mooi voorbeeld van hoe Chinese kruiden samenwerken. We kijken niet alleen naar de menstruatieklacht zelf, maar ook naar andere signalen die het lichaam laat zien.
Heeft een vrouw bijvoorbeeld pijn rondom haar menstruatie? Hoe is haar energie? Heeft ze last van een opgeblazen buik? Hoe voelt ze zich gedurende haar cyclus? Al die informatie helpt om te bepalen of deze formule bij haar patroon past. Want ook een klassieke vrouwenformule is niet automatisch geschikt voor iedere vrouw met menstruatieklachten.
Van klassieke formule naar patentformule
Veel Chinese kruidenformules hebben een lange geschiedenis. Ze zijn beschreven in klassieke Chinese medische teksten en worden nog altijd gebruikt als basis binnen de Chinese kruidengeneeskunde. Zo’n klassieke formule kun je zien als een zorgvuldig opgebouwd recept.
Sommige klassieke formules zijn ook verkrijgbaar als een kant-en-klare patentformule. De kruiden zijn dan al in een vaste samenstelling gecombineerd, bijvoorbeeld in de vorm van tabletten, capsules of granulaat. Misschien heb je zulke potjes weleens in mijn praktijk zien staan. Patentformules kunnen heel praktisch zijn. Maar ook daarbij kijk ik eerst naar het patroon dat iemand laat zien. Vervolgens bepaal ik of een bestaande formule daarbij aansluit. Want het blijft belangrijk om verder te kijken dan alleen de naam van een klacht.
Wanneer een formule persoonlijk wordt aangepast
Soms zie ik in mijn praktijk een vrouw bij wie een klassieke formule mooi aansluit bij de basis van haar patroon. Maar daarnaast zijn er nog andere klachten of signalen die aandacht vragen. Dan kan een formule worden gemodificeerd.
Dat betekent dat een klassieke formule als uitgangspunt wordt genomen, maar vervolgens individueel wordt aangepast. Er kunnen kruiden worden toegevoegd of weggelaten. Ook de doseringen en onderlinge verhoudingen kunnen veranderen. Hier zit een belangrijk verschil met het werken met een kant-en-klare patentformule.
Bij een patentformule kies je een bestaande samenstelling die aansluit bij het patroon. Het zelf modificeren van een formule vraagt om uitgebreide kennis van de afzonderlijke Chinese kruiden, hun werking, hun onderlinge samenwerking en de manier waarop je ze verantwoord combineert. Dat behoort tot het vakgebied van de Chinese kruidenherbalist.
Stel bijvoorbeeld dat twee vrouwen een vergelijkbaar patroon laten zien, maar dat één van hen daarnaast veel last heeft van onrust en slecht slapen. Dan kan dat aanleiding zijn om een formule anders samen te stellen. Zo wordt een kruidenformule niet alleen gekozen op basis van een klassiek recept, maar afgestemd op het totale beeld van de vrouw die op dat moment voor me zit.
En precies dat persoonlijke aspect maakt het werken met Chinese kruiden voor mij zo waardevol.
En als er iets verandert?
Ook tijdens een behandeltraject blijven we kijken naar wat het lichaam laat zien.
Misschien merk je dat je menstruatie verandert, dat je beter slaapt of dat je spijsvertering rustiger wordt. Dan is de situatie anders dan tijdens ons eerste consult. En dus kijken we opnieuw. Past de formule nog bij het huidige patroon? Is een aanpassing nodig? Of is inmiddels een andere formule passender? Een kruidenformule hoeft niet altijd hetzelfde te blijven.
Ik vind het belangrijk om daarin met het lichaam mee te bewegen, in plaats van vast te houden aan een formule die ooit passend was.
Meer dan de som van de kruiden
Misschien kijk je na het lezen van dit blog anders naar een potje Chinese kruiden. Achter die verschillende kruidennamen schuilt namelijk een zorgvuldig opgebouwde formule. Een combinatie waarin ieder kruid zijn eigen plaats heeft en waarin de samenwerking minstens zo belangrijk is als de afzonderlijke ingrediënten. Soms is een bestaande patentformule passend. Soms vormt een klassieke formule de basis voor een individueel aangepaste samenstelling.
Maar de vraag blijft steeds dezelfde: Wat past bij deze vrouw, met dit patroon, op dit moment?
En dat is voor mij de schoonheid van Chinese kruidengeneeskunde.
Niet zomaar een aantal kruiden bij elkaar brengen, maar met aandacht kijken naar wat er speelt en van daaruit een passende formule samenstellen. Want uiteindelijk draait het niet om hoeveel kruiden er in een formule zitten, maar om hoe ze samenkomen voor de persoon die ze gebruikt.
In mijn volgend blog binnen deze kruidenreeks neem ik je verder mee in de wereld van de Chinese kruidengeneeskunde🌿